Chuyện thường gặp
Anh chị bỏ tiền mua khoá học viết bài. Mua thêm phần mềm lên lịch đăng. Có người còn thuê hẳn một bạn làm nội dung.
Bài ra đều, ảnh đẹp, đúng chính tả. Đăng xong ngồi chờ.
Ba tuần sau: vài lượt thích của người quen. Không ai hỏi giá.
Anh chị nghĩ chắc do thuật toán. Hoặc do chưa chạy quảng cáo. Hoặc do bài chưa đủ hay.
Không phải công cụ. Là chữ
Có một thứ nằm dưới mọi công cụ, mà không ai nhắc.
Người bán và người mua dùng hai bộ từ khác nhau cho cùng một việc.
Thợ nhôm kính viết: "Thi công cửa nhôm hệ Xingfa, phụ kiện Kinlong, kính cường lực 8ly."
Chủ nhà gõ vào ô tìm kiếm: "cửa sổ nhà mình gió thổi kêu ù ù cả đêm".
Cùng một cái cửa. Hai thế giới chữ.
Anh chị đứng ở bên này viết, khách đứng bên kia đọc, và không ai nhận ra hai bên đang nói hai ngôn ngữ.
Vì sao lại thành ra như vậy? Vì làm nghề lâu thì chữ nghề ngấm vào đầu. Nói "hệ Xingfa" nhanh gọn hơn nói "loại nhôm dày, khít, không kêu". Nói với thợ khác thì tiện. Nói với khách thì mất khách.
Đây không phải lỗi của anh chị. Đây là cái giá của việc giỏi nghề.
Cách làm
① Nhận ra chữ nghề của chính mình
Lấy một bài anh chị đã viết. Gạch chân mọi từ mà mẹ anh chị đọc lên sẽ không hiểu ngay.
Ví dụ ngành làm bánh: "cốt bánh chiffon", "kem tươi 35% béo", "phủ ganache". Mẹ anh chị nghe xong sẽ hỏi lại. Vậy là chữ nghề.
Ví dụ ngành sửa điều hoà: "nạp gas R32", "vệ sinh dàn lạnh". Khách thì nói: "máy chạy mà không mát", "máy chảy nước xuống tường".
② Đi tìm chữ thật, đừng ngồi nghĩ
Chữ thật không nằm trong đầu anh chị. Nó nằm chỗ khách đã nói ra:
- Tin nhắn khách đã gửi cho anh chị
- Bình luận dưới bài của mình và của người cùng nghề
- Phần đánh giá trên trang bán hàng
- Câu hỏi khách hay hỏi lúc gặp mặt
Ở hội nhóm công khai thì chỉ đọc để hiểu cách người ta nói. Không lấy thông tin cá nhân của ai, không chép tên người thật vào bài của mình. Cái cần lấy là kiểu câu, không phải con người.
③ Chép nguyên văn, giữ nguyên lỗi
Đây là chỗ hầu hết mọi người làm hỏng: chép xong rồi sửa cho hay.
Đừng sửa. Cái sai chính là cái thật.
Khách nhắn: "cái này hết bnhiu v a"
Đừng ghi: "Khách hỏi về mức giá dịch vụ"
Khách nhắn: "làm cho e cái giống hôm trc nha c"
Đừng ghi: "Khách yêu cầu lặp lại dịch vụ cũ"
Khách nhắn: "có bảo hành k a e sợ dùng vài bữa lại hư"
Đừng ghi: "Khách quan tâm chính sách bảo hành"
Cột bên trái là chữ khách. Cột bên phải là chữ anh chị. Chỉ cột trái mới dùng viết bài được.
④ Lấy chữ thật ném thẳng vào câu mở đầu
Có kho chữ rồi thì việc viết dễ hẳn.
Cách cũ: "Dịch vụ vệ sinh máy lạnh chuyên nghiệp,
thợ tay nghề cao, giá tốt."
Cách mới: "Máy chạy cả đêm mà nằm vẫn thấy nóng?
Chín trên mười trường hợp là dàn lạnh bẩn,
không phải thiếu gas. Kiểm tra trước, đúng
bệnh nào làm bệnh đó."
Câu thứ hai không hay hơn về văn. Nó chỉ dùng đúng chữ khách đang nghĩ trong đầu.
Có việc này giao cho AI được:
📋 Câu lệnh — chép nguyên cả khối
Đây là 20 câu tôi chép nguyên văn từ tin nhắn và bình luận
của khách (giữ nguyên lỗi chính tả). Hãy:
1. Nhóm chúng theo chủ đề khách đang quan tâm
2. Chỉ ra 5 từ khách dùng nhiều nhất
3. Với mỗi từ, chỉ ra từ trong nghề mà tôi đang dùng thay cho nó
Không viết lại câu của khách cho hay hơn. Giữ nguyên.
Ba chỗ hay làm sai
Ngồi ở bàn tự nghĩ ra chữ khách. Nghĩ ra thì vẫn là chữ của anh chị, chỉ mặc áo khác. Chữ thật phải đi nhặt, không có đường tắt.
Nhặt được rồi thì đem gọt cho gọn. Gọt xong là mất. Cái "bnhiu v a" nhìn cẩu thả nhưng nó nói cho anh chị biết khách hỏi giá lúc đang vội, đang lướt, chưa quan tâm chi tiết. Sửa thành câu chuẩn là mất luôn thông tin đó.
Nhặt một lần rồi thôi. Chữ khách đổi theo mùa, theo tin tức, theo giá cả. Cứ vài tuần lại nhặt một mẻ mới, giữ kho luôn sống.
Giờ anh chị có gì trong tay
Công cụ mua lúc nào cũng được. Kho chữ thật thì không mua được, phải tự nhặt từng câu.
Nhưng nhặt xong rồi thì mọi thứ anh chị viết ra — tiêu đề, bài đăng, tin nhắn, báo giá — đều có sẵn nguyên liệu đúng. Đó là lý do việc này đứng trước mọi việc khác.