Chuyện thường gặp
Anh chị làm nghề mười năm. Trong đầu có cả kho: cách báo giá, cách xử lý khách khó, cách chọn hàng, cách né những chỗ hay hỏng.
Người ta hỏi anh chị suốt. Trong nhóm, ngoài quán, tin nhắn riêng. Anh chị trả lời hết, không lấy đồng nào.
Rồi cuối tháng vẫn phải đi làm từng việc để có tiền. Kiến thức nằm trong đầu thì không ra tiền.
Không phải anh chị kém
Anh chị không thiếu kiến thức. Anh chị thiếu hình dạng.
Thứ trong đầu anh chị không có hình. Nó chỉ hiện ra khi có ai hỏi. Không hỏi thì nó nằm im.
Mà một thứ không có hình thì không ai mua được. Người ta không mua "kinh nghiệm mười năm". Người ta mua một thứ có tên, giải quyết một việc, giá bao nhiêu.
Đóng gói chính là công đoạn cho nó một hình dạng. Chỉ vậy thôi. Không phải học thêm gì mới.
"Nghề tôi thì có gì mà bán"
Chỗ này phải nói cho rõ, vì gần như ai cũng vướng.
Anh chị đang nghĩ: người ta bán được vì người ta làm nghề sang. Còn nghề mình thì thường quá, ai chẳng làm được.
Lấy một nghề thường nhất: lau dọn.
Một cô lao công làm mười năm biết những thứ này, mà người mới vào nghề không biết:
- Lau kính thế nào cho không để lại vệt, không cần nước rửa đắt tiền
- Thứ tự dọn một căn phòng để không phải dọn lại chỗ vừa dọn
- Loại sàn nào kỵ loại nước lau nào — dùng sai là hỏng sàn, đền không nổi
- Nhận đâu là vết bẩn phải xử ngay, đâu là vết để lâu vẫn được
- Dọn xong một căn hộ hết bao lâu là hợp lý, để nhận giá khoán không bị lỗ
Cô ấy đóng gói thành cuốn sổ tay ba mươi trang: "Dọn nhanh hơn một tiếng mỗi ca, không hỏng đồ của khách".
Ai mua? Người mới vào nghề. Người quản lý đội dọn dẹp cần đào tạo người mới mà không có thời gian kèm. Chủ nhà trọ, chủ homestay tự dọn.
Bán bao nhiêu? Trăm nghìn, hai trăm nghìn. Không nhiều. Nhưng làm một lần, bán mãi — và cô ấy vẫn đi làm bình thường.
Đây là điều quan trọng nhất của cả chương này: thứ bán được không phải là thứ cao siêu. Là thứ anh chị làm mãi thành quen, quen đến mức tưởng ai cũng biết — trong khi người mới vào nghề phải mất hai năm mới học được.
Nghề càng thường, người làm càng đông. Người làm càng đông thì người mới vào nghề càng nhiều. Mà người mới nào cũng cần người đi trước chỉ cho.
Cách làm
① Tìm câu hỏi lặp lại
Mở tin nhắn ba tháng gần nhất. Lọc ra những câu người ta hỏi anh chị.
Câu nào lặp lại từ ba lần trở lên — đó là món bán được. Lặp lại nghĩa là nhiều người cùng thiếu.
Ví dụ chị bán quần áo trẻ em: câu lặp nhất là "chị lấy hàng ở đâu mà không bị lỗi size?"
② Thu hẹp đến mức chỉ giải một việc
Đây là bước quyết định. Món càng hẹp càng dễ bán.
QUÁ RỘNG → "Khoá kinh doanh thời trang trẻ em"
HẸP HƠN → "Cách nhập hàng không bị lỗi size"
ĐÚNG TẦM → "Bộ 12 câu hỏi gửi xưởng trước khi đặt lô đầu"
Người mua đọc dòng thứ ba là hiểu ngay mình được gì. Đọc dòng thứ nhất thì phải suy nghĩ.
③ Đặt tên bằng KẾT QUẢ, không bằng chủ đề
Tên phải nói người ta có gì sau khi mua.
Tên theo chủ đề : "Tài liệu về nhập hàng"
Tên theo kết quả: "12 câu hỏi gửi xưởng để không ôm lô hàng lỗi size"
④ Chọn hình dạng nhỏ nhất chở được kết quả
Đừng làm khoá 20 buổi. Chọn hình dạng nhẹ nhất mà vẫn cho ra kết quả:
1 file PDF 6-10 trang → làm trong 1 buổi
1 file Excel/Google Sheet → làm trong 2-3 giờ
1 video 25 phút quay 1 lần → làm trong 1 buổi
1 buổi gọi 60 phút 1 kèm 1 → không cần chuẩn bị gì
Bộ 12 câu hỏi kia là một file 5 trang. Bán 149.000 đồng.
Tháng bán 40 bản × 149.000 = 5.960.000 đ
Chi phí làm lại mỗi bản = 0 đ
Làm một lần, bán mãi. Đó là điểm khác nhau giữa bán giờ công và bán món.
Có việc giao được cho AI, anh chị dùng khối này:
📋 Câu lệnh — chép nguyên cả khối
Tôi làm nghề [ghi nghề của anh chị] được [số] năm.
Đây là 10 câu khách hàng hay hỏi tôi nhất:
[dán 10 câu vào đây]
Hãy chọn ra 3 câu có thể đóng gói thành một sản phẩm nhỏ bán được.
Với mỗi câu, đề xuất:
- tên sản phẩm đặt theo KẾT QUẢ người mua nhận được
- hình dạng nhẹ nhất (file PDF, bảng tính, video, hay buổi gọi)
- người mua làm được gì ngay sau khi dùng
Viết ngắn gọn, tiếng Việt, không dùng từ chuyên ngành.
Ba chỗ hay làm sai
Chờ đủ giỏi mới làm. Anh chị chỉ cần đi trước người mua một đoạn. Người mới vào nghề cần người đi trước hai năm, không cần người đi trước hai mươi năm — vì người đi trước hai năm còn nhớ mình đã vấp ở đâu.
Nhồi hết mọi thứ vào một món. Sợ khách chê ít nên nhét cả kho vào. Kết quả: mất ba tháng làm, khách mở ra thấy nặng quá, không dùng. Một món giải một việc.
Đặt tên theo chủ đề. "Tài liệu về marketing" thì không ai biết mình mua gì. Tên phải là kết quả, để khách đọc xong hình dung được mình sẽ khác đi thế nào.
Giờ anh chị có gì trong tay
Một cách tìm món: nghe câu hỏi lặp lại. Một cách thu hẹp: chỉ giải một việc. Một cách đặt tên: theo kết quả. Và một hình dạng nhẹ đủ để làm xong trong một buổi.
Chưa cần biết bán ở đâu. Bài sau nói chuyện đó.